Եվրոպայում գազի գինը նոր ռեկորդ է սահմանել` հատելով 1000 դոլարի շեմը
Եվրոպական տարածաշրջանում գազի միջին գինը հոկտեմբերի տվյալներով նախորդ տարվա համանուն շրջանի համեմատ ավելացել է 2,6 անգամ՝ հասնելով 1 հազար խորանարդ մետրի համար 1 000 դոլարի, ինչը գերազանցել է 2022-ի վերջից ի վեր գրանցված բոլոր ցուցանիշները։
Այս իրավիճակը ձևավորվել է սպասվող ձմեռային փուլին ընդառաջ պահեստավորված ծավալների ռեկորդային նվազ մակարդակի և Մերձավոր Արևելքի շարունակական հակամարտության պայմաններում։ Այս մասին են վկայում ՏԱՍՍ-ի կատարած հաշվարկները՝ հիմնված Լոնդոնի ICE բորսայական տվյալների վրա։
Միևնույն ժամանակ, հոկտեմբերյան գնանշումները Եվրոպայում սեպտեմբերյան միջին ցուցանիշների նկատմամբ գրանցել են 12% աճ։ Եթե սեպտեմբերի 30-ի դրությամբ գազի ֆյուչերսային գործարքները կնքվում էին 1 հազար խմ-ի համար մոտ 845 դոլարով, ապա հոկտեմբերի 30-ին առևտուրն ավարտվել է մոտ 1 190 դոլարով, ինչը նախորդ ամսավերջից բարձր է 41%-ով։
Ամսվա առավելագույն կետում Նիդեռլանդների ամենալիկվիդային TTF հաբի սփոթային արժեքները 2022 թվականի դեկտեմբերից ի վեր առաջին դեպքն են արձանագրել, երբ գերազանցվել է հազար խորանարդ մետրի համար 1 200 դոլարը։ Վերջին չորս տարիների ընթացքում առաջին անգամ գները հատել են նաև մեկ մեգավատտ-ժամի համար 100 եվրոյի շեմը։
Եվրոպական հաբերում վառելիքի գինն ընթացիկ տարվա առաջին եռամսյակում եղել է 481 դոլար 1 հազար խմ-ի դիմաց, երկրորդում՝ 550 դոլար, իսկ երրորդ եռամսյակային փուլում՝ 760 դոլար։
2025 թվականի հունվարին Եվրոպայում միջին արժեքը կազմել է մոտ 517 դոլար 1 հազար խմ-ի համար (2024-ի համեմատ տարեկան աճը՝ 53%), փետրվարին՝ 542 դոլար (+88%), մարտին՝ 467 դոլար (+55%), ապրիլին՝ 409 դոլար (+28%), մայիսին՝ 412 դոլար (+15%), հունիսին՝ 439 դոլար (+14%), հուլիսին՝ 410 դոլար (+12%), օգոստոսին՝ 394 դոլար (-10%), սեպտեմբերին՝ 393 դոլար (-5,5%), հոկտեմբերին՝ 384 դոլար (-16%), նոյեմբերին՝ 368 դոլար (-25%), իսկ դեկտեմբերին՝ 334 դոլար (-32%): Միաժամանակ, 2026 թվականի հունվարին միջին ցուցանիշը 2025-ի համեմատ նվազել է 20%-ով՝ հասնելով 415 դոլարի, փետրվարին՝ 396 դոլար (-27%), մարտին՝ 632 դոլար (+35%), ապրիլին՝ 544 դոլար (+33%), մայիսին՝ 570 դոլար (+39%), հունիսին՝ 534 դոլար (+22%), հուլիսին՝ 638 դոլար (+55%), օգոստոսին՝ 745 դոլար (+89%), սեպտեմբերին՝ 896 դոլար (+128%), իսկ հոկտեմբերին՝ 1 004 դոլար (+161%):
Եվրահանձնաժողովի սահմանած կանոններով՝ ԵՄ անդամ պետությունները պարտավոր են ապահովել ստորգետնյա պահեստարանների 90% լցվածություն ամեն տարվա հոկտեմբերի 1-ից մինչև դեկտեմբերի 1-ը։ Լիցքավորման բարդ պայմաններում նախատեսվում է 10 տոկոսանոց ճկունություն։ Հետևաբար, 2026-2027 թվականների աշուն-ձմեռ շրջանի սկզբում պահանջվող նորման ապահովելու նպատակով եվրոպական պահեստարաններ զուտ մղումը պետք է կազմեր նվազագույնը 68 միլիարդ խորանարդ մետր։ Այդուհանդերձ, հույսը դնելով չափազանց տաք ձմռան վրա, Եվրահանձնաժողովը նախատեսել էր այս տարի շեմը նվազեցնել մինչև 80%:
Պահեստների համալրման ընթացքի վրա այս տարի զգալի ազդեցություն են թողել մերձավորարևելյան ճգնաժամի ֆոնին հեղուկ բնական գազի ազատ ռեսուրսների համար Ասիայի հետ ընթացող մրցապայքարը, վառելիքի առավել բարձր արժեքները, ինչպես նաև հունիս և հուլիս ամիսներին գրանցված անոմալ շոգը։
