Երեխաների օրգանիզմի ուրույն զգայունությունը սթրեսի նկատմամբ. ինչ է բացահայտել խոշորագույն վերլուծությունը

Սան Ֆրանցիսկոյի Կալիֆոռնիայի համալսարանի (UCSF) գիտնականները երեխաների և դեռահասների վրա սթրեսի ազդեցության վերաբերյալ ուսումնասիրությունների մինչ օրս ամենախոշոր վերլուծությունն են անցկացրել, որը ցույց է տալիս, որ վաղ սթրեսն ազդում է առողջության և վարքի բազմաթիվ ասպեկտների վրա՝ տարբեր ձևերով, քան չափահասների մոտ։

Annual Review of Psychology հանդեսում հրապարակված վերլուծությունն ընդգծում է, որ սթրեսի ազդեցությունը երեխաների շրջանում կարող է միաժամանակ դրսևորվել մտավոր, ֆիզիկական և ճանաչողական զարգացման, ինչպես նաև սոցիալական հարմարվողականության մեջ։

Ըստ վերլուծության՝ արգանդում կամ կյանքի առաջին տարիներին առաջացող սթրեսը կարող է երկարատև ազդեցություն ունենալ երեխայի առողջության վրա։ Այն ազդում է ոչ միայն հոգեկան առողջության՝ անհանգստության, դեպրեսիվ ախտանիշների և հուզական կարգավորման, այլև ֆիզիկական առողջության վրա, ներառյալ շնչառական համակարգի գործառույթների և հիվանդությունների նկատմամբ ընդհանուր դիմադրողականության վրա։

Գիտնականները նշում են, որ շատ հետազոտություններ ուսումնասիրել են սթրեսի ազդեցությունն առանձին՝ օրինակ՝ միայն վարքի կամ հիշողության վրա, սակայն երեխաները հաճախ միաժամանակ բազմաթիվ սթրեսորներ են զգում, և դրանց ազդեցությունները փոխկապակցված են և համալիր բնույթ ունեն։

Հետազոտողներն ընդգծում են, որ նույն սթրեսային գործոններին ենթարկված երեխաները կարող են շատ տարբեր կերպ արձագանքել: Այդ տարբերությունները բացատրվում են երեխայի տարիքով, հույզերը կարգավորելու նրա ունակությամբ, խնամողների հետ հարաբերությունների որակով և շրջակա միջավայրի գործոններով, ներառյալ դպրոցը և հարևանությունը: Ծնողական աջակցությունը և աջակից սոցիալական միջավայրը կարող են զգալիորեն մեղմել բացասական հետևանքները, մինչդեռ մշտական ​​անկայունությունը և անբարենպաստ պայմանները մեծացնում են հոգեբանական և վարքային խնդիրների զարգացման վտանգը։

Ակնարկի հեղինակներն ընդգծում են վաղ միջամտության և կանխարգելիչ ծրագրերի կարևորությունը, որոնք ուղղված են սթրեսային գործոնների երեխաների վրա ազդեցության նվազեցմանը: Նման միջոցառումները կարող են բարելավել ոչ միայն կարճաժամկետ առողջությունը, այլև նվազեցնել խրոնիկական հիվանդությունների, ուսման դժվարությունների և ապագայում սոցիալական հարմարվողականության երկարաժամկետ ռիսկերը: